Pokłon wszystkim niedościgłym Mistrzom!
Kiedy nie da się już temu zapobiec praktyką i jogin musi zmierzyć się ze śmiercią, należy traktować ją jak przyjaciela. W przeciwieństwie do zwykłych istot, które widzą w niej wroga, dzięki pouczeniom Guru adepci wykorzystują chwilę odejścia lub bardo do osiągnięcia siddhi mahamudry.
Sześciu rodzajom istot, zwłaszcza zaś ludziom, w czasie umierania ukazuje się pięć znaków, takich jak zwidy. Mówimy tu o dwóch aspektach: naturalnym procesie oraz czynieniu z niego ścieżki.
Raz, naturalny proces umierania
Śmierci – tak stopniowej, jak i nagłej – towarzyszy pięć znaków.
Zewnętrznym znakiem rozpuszczania się elementu ziemi w element wody jest ociężałość ciała, a wewnętrznym – wizja dymu. Kiedy ogień rozpuszcza się w wiatr, (zewnętrznie) ciało, poczynając od kończyn, traci ciepło i (wewnętrznie) widzi się iskry. Zewnętrznym znakiem rozpuszczania wiatru w świadomość jest słabnięcie oddechu, a wewnętrznym – zacieranie się widzianych kształtów oraz umysł stabilny niczym płomień lampki pod kloszem. Zewnętrzny znak rozpuszczenia świadomości w świetlistość to zgon, a wewnętrzny – nagły blask Pradżniaparamity, jasności Dharmakaji.
Dwa, wprowadzanie śmierci na ścieżkę
Wprowadzanie śmierci na ścieżkę składa się z trzech części: przygotowania, praktyki głównej oraz zakończenia.
Praktyki wstępne
Jeśli idzie o nauki wspólne, poproś Guru lub przyjaciela w Dharmie o przypomnienie mocy ustnych pouczeń. Zadbaj o nagromadzenia, ofiarowując dobytek, bo w przeciwnym razie będzie cię on powstrzymywał i rozpraszał. Ustaw wizerunek Jidama i rozmaite ofiary. Medytuj, że wszystkie zjawiska są tylko snem, iluzją, i uzbrój umysł w niewzruszoną pewność, myśląc: „Skoro wszystko jest wyłącznie złudą, moje zamiary po prostu nie mogą się nie wypełnić”.
Nadaj im kształt: „Osiągnę świetlistą Dharmakaję”. Oraz: „Jeśli nie, w bardo rozpoznam iluzoryczne ciało”. Powtarzaj te myśli bez ustanku.
Wyobrażaj sobie, że jesteś Jidamem, skupiając umysł bez reszty na swoich doświadczeniach z praktyk procesu spełniania, takich jak czandali.
Praktyka główna
Dzięki wdrażaniu się w jasność – niczym rzeka wpadająca do morza albo odnajdujące się cielątko i krowa – stop z nią (matka, dziecko) naturalny, zwykły umysł.
Zakończenie
Po zespoleniu twojego doświadczenia jasności i jasności właściwej bardo w chwili śmierci osiągnięta zostanie Pradżniaparamita, świetlista Dharmakaja. Jeśli tak się nie stanie, przez siedem dni lub siedem tygodni trwać będzie iluzoryczne ciało bardo. W tych okresach pojawi się naturalna jasność. O ile ona i iluzoryczne ciało nie zostaną rozpoznane, będziesz krążyć w trzech sferach.
Siła jogicznego doświadczenia gwarantuje niezawodne rozpoznanie jasności i iluzorycznego ciała. Dzięki mocy tego rozpoznania oraz doskonałej podstawy ciała, osiąga się jednię wielkiego Wadżradhary.
Itthi
Marpa Tłumacz (1012–1097) – uczeń Naropy, nauczyciel Milarepy, ojciec szkoły kagju – był jednym z najważniejszych mistrzów buddyjskich w historii Tybetu.
