W języku Indii: Ārya-dharmadhātu-garbha-vivaraṇa
W języku Tybetu: 'phags pa chos kyi dbyings kyi snying po’i rnam par 'grel pa
Po polsku: Komentarz do Szlachetnej esencji dharmadhatu
Pokłon Trzem Klejnotom!
Powiedziano:
Przy zjawiskach, które biorą się z przyczyn,
Tathagata wskazał te przyczyny;
Wielki Śramana wyłożył także
To, co kładzie im kres.
Owe „zjawiska” to: raz – świadomość; dwa – nazwa i forma; trzy – bramy zmysłów; cztery – kontakt; pięć – odczucie; sześć – narodziny; siedem – starość i śmierć.
Powiedziano, że „biorą się” one „z przyczyn”, ponieważ powstają za sprawą pięciu czynników: raz – niewiedzy; dwa – pragnienia; trzy – chwytania; cztery – gromadzenia; pięć – stawania się.
Do ustania tych siedmiu wraz z ich pięcioma przyczynami odnoszą się słowa „to, co kładzie im kres”, co nazywa się także uspokojeniem, wyzwoleniem i nirwaną.
Kto to objaśnił? Obwieścił to, czyli wytłumaczył, Tathagata. Tathagata nosi takie miano, ponieważ zobaczył rzeczywistość taką, jaka jest. A także dlatego, że nieomylnie naucza innych prawdziwej natury rzeczy. Żeby tego nauczać, trzeba posiąść tę wiedzę, ukazując ścieżkę, którą samemu się przeszło. Jest się wtedy wielkim, czyli niedościgłym, doskonałym, wspaniałym i najwyższym. Słowo wielki odnosi się także do mądrości, męstwa, ascezy, entuzjazmu, pilności i cudownej aktywności. W tym przypadku: wiedząc wszystko, co można wiedzieć, jest się mądrym; pokonawszy wszystkie splamienia – dzielnym; doprowadziwszy do doskonałości dyscyplinę – ascetycznym; promieniejąc przymiotami – pełnym entuzjazmu; emanuje się zaangażowaniem osoby, której włosy stanęły w ogniu; i, ukazując cudowne przymioty, czyni cuda. Oto znamiona wielkości.
Nosi miano Śramany, ponieważ położył kres występkom i splamieniom. Jest braminem, gdyż porzucił wszelkie negatywności; śramaną, jako że wyzbył się znużenia, jakie niosą z sobą splamienia; i ascetą, albowiem wyzbył się nieczystości iluzji własnego ja. Naukę tę wyłożył Błogosławiony o takich przymiotach (co odnosi się również do prawdy cierpienia, przyczyny, wygaśnięcia i ścieżki).
To z przyczyny (niewiedzy) powstają – bez sprawcy – gromadzenie i pozostałe, aż po starość i śmierć. Odbywa się to w tej kolejności, a znajomość ustania (przyczyn, niewiedzy i reszty) – w porządku odwrotnym. Zatrzymanie niewiedzy zapobiega gromadzeniu i następnym. Nauczał tego Wielki Śramana.
Na tym kończy się Komentarz do Szlachetnej esencji dharmadhatu Aczarji Nagardżuny. Tekst przełożyli i opracowali indyjski mistrz Dźnianagarbha i wielki adiustator Paltsek.
Nagardżuna (ok. 150–250) był jednym z sześciu najważniejszych komentatorów nauk Buddy; ogłosił Sutry Pradżniaparamity i położył fundamenty filozofii drogi środka.
