Ustawowa asymilacja „grup etnicznych”

Stały Komitet Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych (OZPL) pracuje nad ustawą o „promowaniu etnicznej jedności i postępu” oraz nowelizacją ustawy o „standardowym mówionym i pisanym języku chińskim”, czyli sinizacją i asymilacją mniejszości narodowych, nazywanych w ChRL „grupami etnicznymi”.

Oser: Czy można przypudrować miasto?

Niech wam tylko nie przyjdzie do głowy, że pudrowaniem można zmienić gówno w złoto. Jak pisze słynny Derong Cering Dhondup, „Ngari, U, Cang, Kham, Amdo, każdy region wiejski i pasterski ma własną architekturę. Nie przeszkadza nam to w wyrzucaniu pieniędzy na modernizację i urbanizację, które często sprowadzają się do groteskowego kopiowania obcych wzorów i owijania ich w tybetański papierek. Marzy się budowanie z lokalnych materiałów i zatrudnianie rodzimych fachowców, którzy wiedzą, skąd są i jak co wygląda”.

Zatrzymanie mnicha klasztoru Cang w Colho

Zega Gjaco – mnich klasztoru Cang w Colho (chiń. Hainan), w prowincji Qinghai – został zatrzymany za „wysłanie pieniędzy za granicę”.

Szerten: Bracie daleki, tęsknię

Bracie daleki, Biały Księżycu Pokoju,

Daleki Bracie, Najwyższy Klejnocie trzech dzielnic,

Nigdy nie przestaniemy na Ciebie czekać.

Samobójstwo przełożonego klasztoru Cang w Colho

Gesze Szersang Gjaco – przełożony klasztoru Cang w Colho (chiń. Hainan), w prowincji Qinghai – odebrał sobie życie „na znak protestu przeciwko nękaniu mnichów przez chińskich aparatczyków, prowadzących codzienne rewizje i kampanię reedukacyjną, która sparaliżowała klasztor, nie zostawiając nawet czasu na codzienną praktykę”.

Czen Metak: Nietrwałość

Śnieg, który spadł w nocy,

znikł nad ranem.

Uprowadzenie przełożonego klasztoru Horcang Kirti

Gesze Kunczok Czodrak – przełożony klasztoru Horcang Kirti w Sangczu (chiń. Xiahe), w prowincji Gansu – został uprowadzony przez funkcjonariuszy służby bezpieczeństwa w grudniu 2024 roku. Krewnym i mnichom do tej pory nie udało się ustalić, gdzie jest przetrzymywany i co mu się zarzuca.

Dalajlama: Gratulacje dla Sushili Karki, nowej premier Nepalu

Jestem ogromnie wdzięczny rządowi i mieszkańcom Nepalu za zapewnienie pomocy tybetańskim uchodźcom, zmuszonym do opuszczenia ojczyzny po 1959 roku. Choć nasza społeczność jest stosunkowo niewielka, sądzę, że wiele wniosła do gospodarczego rozwoju Nepalu.

Tulku Palden Łangjal z Gondzio umiera w więzieniu w prowincji Gansu

Tulku Palden Łangjal – pięćdziesięciotrzyletni opat klasztoru Czogjal w Gondzio (chiń. Gongjue), w TRA, „aresztowany przed ośmiu laty za apelowanie do wiernych o zachowanie tożsamości narodowej” – został „zamęczony” w więzieniu w Gansu, do którego przewieziono go „w ciężkim stanie” z Lhasy.

Thahar: Nie wiem

Nie wiem, kto jest bohaterem, ale wiem, kto nie jest.

Ten, co rozkazuje ślepym maszerować w przepaść.

Pekin zapowiada budowę linii kolejowej „Xinjiang–Xizang”

Pekin ogłosił powołanie spółki „Kolej Xinjiang–Xizang” i rozpoczęcie prac nad linią kolejową, która – przebiegając wzdłuż spornej granicy z Indiami – w 2035 roku połączy Hotan w Turkiestanie Wschodnim z Szigace w Tybecie.

Centralna Administracja Tybetańska: Historia jeździ koleją. Chińczycy i Tybetańczycy wobec kolejowego imperializmu

Przeciwnicy pociągów koncentrowali się na niepokojących perspektywach: bezrobociu, obcej inwazji i zamieszaniu, które podkopałoby tradycyjne konfucjańskie wartości. Konflikt między reformatorami a konserwatystami nie dotyczył więc fundamentalnych celów, lecz strategicznego pytania o to, czy kolej wzmocni, czy raczej osłabi tradycyjne status quo. Reformatorzy opowiadali się za nią tylko dlatego, że coraz lepiej rozumieli potęgę i chciwość Europejczyków. Kolej, dowodzili, umożliwi otwieranie nowoczesnych kopalń, które zapewnią surowce przemysłowi obronnemu i paliwo okrętom wojennym, oraz zwiększy mobilność armii, „przydając jednemu żołnierzowi znaczenie dwunastu”. „Żelazny koń” miał napełnić skarbiec państwa i uchronić kraj przed „upokorzeniem”. Nie powiodło się i to. Obce mocarstwa dbały wyłącznie o własne interesy, czy to rywalizując z sobą, czy to zawierając strategiczne sojusze, by zmusić Pekin do uległości. Chiny próbowały negocjować najkorzystniejsze rozwiązania jedynie po to, by przekonać się, że imperialiści bez wahania łamią wszelkie ustalenia, kiedy tylko leży to w ich interesie.

„Przemiana Amnje Maczen”

„Amnje Maczen się topi, granica śniegu przesuwa się rokrocznie o 17 metrów”. Od trzydziestu lat działają tu chińskie kopalnie, w których wydobywa się przede wszystkim miedź. „Choć sytuacja jest dramatyczna, ciągle zakładają nowe”. Kopalnie odprowadzają ścieki do rzek, „zatruwają wodę, stanowią zagrożenie dla ludzi i zwierząt”.

Oser: Kamienne lwy z klasztoru Samje

Lwy są zamknięte w drewnianych klatkach.

Ilekroć je widzę, zdaje mi się, że chcą uciec.

Usuwanie języka tybetańskiego z listy przedmiotów egzaminacyjnych w TRA

Władze chińskie usuwają język tybetański z listy przedmiotów egzaminacyjnych w Tybetańskim Regionie Autonomicznym (TRA). Ma to „poprawić zawodowe perspektywy Tybetańczyków, podnosząc ich poziom kulturalny i naukowy”.

K. Dhondup: Wygnanie

Wygnanie
jest spłonionym nagietkiem
w porannym słońcu

Zatrzymanie za „rysunek czapki Jego Świątobliwości” w Ngabie

Według tybetańskich źródeł policja zatrzymała Cełanga Dhongo, który opublikował w sieci „rysunek dziecięcej czapki Jego Świątobliwości” z okazji dziewięćdziesiątych urodzin Dalajlamy.

Dalajlama: Do „polskich” Tybetańczyków (24 października 2013 roku w Warszawie)

Na nas, Tybetańczykach żyjących na wychodźstwie, w wolnym świecie, spoczywa przede wszystkim ogromna odpowiedzialność wobec braci i sióstr w kraju. Musimy ich tu reprezentować, pełnić funkcję rzeczników, ale abyśmy mogli czynić to godnie i autentycznie, winniśmy sami czuć ogrom ich cierpienia i bólu. W Polsce jest was niewielu, nie zmniejsza to przecież zakresu zobowiązania.

Zatrzymanie drugiego pieśniarza w Ngabie

„Zaraz po urodzinach Jego Świątobliwości” (6 lipca) policja zatrzymała Palczunga, młodego tybetańskiego pieśniarza z Ngaby (chiń. Aba) w prowincji Sichuan.

Oser: Życie w sieci

Co się wyprawia z tym światem?

Nawet obcy zioną nienawiścią.

Przewodniczący Xi Jinping w Lhasie

Przewodniczący Xi Jinping złożył (drugą) „niezapowiedzianą” wizytę w Lhasie z okazji (przypadającej 1 września) sześćdziesiątej rocznicy proklamowania Tybetańskiego Regionu Autonomicznego. Według rządowych mediów Xi wzywał władze lokalne do skupienia się na „stabilności, rozwoju, ochronie środowiska i strzeżeniu granicy”, apelując o „popularyzowanie wspólnego mówionego i pisanego języka narodowego”, czyli sinizację i asymilację Tybetańczyków.